Warsztaty Kultury

Jarmark Jagielloński

Lubelski Jarmark Jagielloński. Największe po wschodniej stronie Wisły, unikatowe w skali kraju spotkanie artystów, rzemieślników i rękodzielników oraz miłośników kultury, tradycji i dobrej zabawy. Cztery dni z turniejami rycerskimi, grami staropolskimi, muzyką folkową, teatrem. Na straganach nieprzebrane bogactwo autentycznych, ręcznie wytwarzanych przedmiotów: tkanin, wyrobów ceramicznych i garncarskich, koronek, rzeźb, obrazów. Warsztaty tańca tradycyjnego, gry na dudach, wikliniarstwa, garncarstwa, tkactwa, plastyki obrzędowej, tworzenia papieru czerpanego. Wielka mobilna miedziana kura. To zaledwie niewielki wycinek z dłuuugiej listy atrakcji Jarmarku…

Jarmark Jagielloński jest połączeniem tradycji historycznych Jarmarków ze współczesną wymianą kulturalną i gospodarczą. Nawiązuje do tradycji organizowanych w XV i XVI wieku w Lublinie jarmarków, na które przybywali licznie kupcy i artyści z wielu części dawnej Rzeczypospolitej i Europy, a więc do tradycji Jagiellońskiego „Złotego Wieku”, czasów, w których Lublin i Ziemia Lubelska rozkwitały jako wielokulturowy ośrodek multietnicznego państwa. Łączy wartości kultury tradycyjnej i propagowanie dorobku regionalnych grup etnicznych i religijnych, zarówno w sferze materialnej jak i niematerialnej, z wymogami nowoczesnego produktu kulturalno-turystycznego.

Jarmark Jagielloński powstał w roku 2007, jako projekt europejski promujący wspólne dziedzictwo Wschodu i Zachodu. Od czasu pierwszej edycji Jarmarku została zbudowana stabilna platforma współpracy pomiędzy środowiskami sztuki tradycyjnej Polski, Białorusi, Litwy i Ukrainy. Rozwijając z roku na rok lubelski Jarmark, pragniemy stworzyć ogólnoeuropejską sieć współpracy, wymiany doświadczeń i promocji kultury tradycyjnej. Czerpiąc z doświadczeń innych krajów na polu ochrony i propagowania dziedzictwa kulturowego chcemy, aby poza ochroną muzealną sztuka tradycyjna stała się pełnoprawnym kreatorem kultury i sztuki współczesnej.

Tygiel artystów i kultur (bo tak najlepiej można scharakteryzować Jarmark Jagielloński) jest zdolny do przekształcenia różnic kulturowych, społecznych i geograficznych w materiał do projektów współpracy i nowych stosunków. Włączając w wielokulturową społeczność Jarmarku artystów z różnych krajów stymulujemy proces twórczej wymiany i poczucie przynależności do europejskiej wspólnoty kulturowej wszystkich uczestników. Dotychczasowe spotkania artystów podczas Jarmarku zaowocowały nowymi projektami wymiany kulturalnej pomiędzy Ukrainą, Białorusią, Litwą i Polską.

W trakcie Jarmarku kultura tradycyjna prezentowana jest zarówno w swoich formach autentycznych, jak i wzbogaconych współczesnymi elementami artystycznymi, inspirującymi się folklorem. Jarmark poprzez koncerty, spektakle, wystawy, warsztaty, pokazy rzemiosła i plenery artystyczne w przestrzeni publicznej prowadzi szeroką edukację i promocję kultury tradycyjnej.

Jarmark rękodzielniczy

W ramach tego modułu twórcy ludowi prezentują rzemiosło poprzez ekspozycję wyrobów rękodzielniczych na straganach rozstawionych na terenie Starego Miasta. W Jarmarku co roku bierze udział ok. 300 twórców tradycyjnych, głównie z Polski, Ukrainy, Białorusi i Litwy sprzedających swoje wyroby przez wszystkie dni imprezy. Jarmark rękodzielniczy to nie tylko handel towarem, ale przede wszystkim prezentacja tradycji rękodzieła i sztuki ludowej. Prowadzona selekcja zgłoszeń do udziału w jarmarku pozwala na przyjęcie wyłącznie autentycznych twórców.

Osoby biorące udział w Jarmarku często są stypendystami Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, to członkowie Stowarzyszenia Twórców Ludowych, stowarzyszeń regionalnych, stowarzyszeń ginących zawodów. Ich prace znajdują się w kolekcjach krajowych, zagranicznych, muzealnych, w galeriach.

Na straganach można znaleźć m.in. wyszywane soroczki, garncarstwo łążkowskie, bolimowskie, huculskie, siwaki, ceramikę bolesławiecką, rzeźbę ludową ciosaną siekierą, wykonywaną dłutem, rzeźbę w glinie, malarstwo ludowe na szkle i na płótnie, ikony, wyroby kowali, wikliniarzy, plecionkarzy. Bogactwo wyrobów pozwala dostrzec różnice i podobieństwa pomiędzy poszczególnymi regionami etnograficznymi Polski, Ukrainy, Białorusi. Można podziwiać i porównywać wzory łowickie, krzczonowskie, opoczyńskie, huculskie, jedne kwieciste i barwne, inne geometryczne i oparte na kolorze czerwieni; koronkę klockową, szydełkową, frywolitkę.

Warsztaty i pokazy rzemiosła

Jarmark Jagielloński to niepowtarzalna okazja do wzięcia udziału w warsztatach rękodzieła ludowego. Przez wszystkie dni Jarmarku prowadzone są otwarte bezpłatne pokazy i warsztaty technik rzemieślniczych, tak aby umożliwić uczestnikom i publiczności zapoznanie się z metodami wyrobu, naukę i uczestnictwo w procesie twórczym. Duży wybór zarówno jeśli chodzi o tematykę zajęć, jak też o ilość prowadzących powoduje, że każdy zainteresowany może znaleźć coś dla siebie. Do tej pory prowadzone były m.in. warsztaty malowania na szkle, garncarskie, tkackie, sitarskie, plastyki obrzędowej czy plecionkarskie - wyplatania ze słomy, wikliny i siana różnego rodzaju przedmiotów użytkowych oraz takich, które pełnią jedynie funkcję dekoracyjną, i wiele innych. Co roku możemy oglądać prezentację dawnych technik drzeworytniczych oraz wykonywania pieczęci. Pokazywane są m.in. zrekonstruowane tłoki pieczętne i ich odciski, a także repliki drzeworytów i reprinty starodruków. Na pokazach drukuje się również teksty średniowiecznych dokumentów, aby dotarły do współczesnego odbiorcy. Można się także z bliska przyglądać pracy kowali z Polski i Ukrainy, a także całemu średniowiecznemu "procesowi" menniczemu, na który składa się rozgrzewanie metalu, kucie, rozklepywanie na blachę, wycinanie krążków i wreszcie wybijanie monet – każdy może spróbować wybić swoją własną monetę.

Od 2009 roku w ramach Jarmarku Jagiellońskiego prowadzone są Letnie Szkoły Rzemiosła Tradycyjnego. W 2009 była to Letnia Szkoła Ceramiki Ludowej prowadzona przez mistrzów z Polski i Ukrainy, a w 2010 odbędzie się Letnia Szkoła Rzeźby Ludowej.

Muzyka

Jarmark Jagielloński to muzyka tradycyjna i wyrosła z niej muzyka folkowa i etno; to okazja poznania i posłuchania ostatnich autentycznych wiejskich śpiewaków i muzykantów. W trakcie jarmarku kapele ludowe grają zarówno na scenie, jak i przygrywają na ulicach Starego Miasta, tworząc niepowtarzalny klimat. Jarmark gościł m.in. Kapelę Jana Gacy z Przystałowic Małych - jednego z najlepszych skrzypków weselnych, dla wielu nauczyciela i mistrza; Zbigniewa Butryna, który zrekonstruował sukę biłgorajską – unikatowy instrument strunowy; czy Kapelę Manugi z Tomaszem Kicińskim, nauczycielem i budowniczym dud wielkopolskich. W tej samej przestrzeni możemy także usłyszeć zespoły, dla których muzyka tradycyjna stała się źródłem inspiracji: legendarną już Orkiestrę Świętego Mikołaja i Holloenek Hungarica z Węgier, które od początku, co roku, towarzyszą Jarmarkowi. W trakcie Jarmarku mogliśmy również posłuchać m.in. grup: Maćko Korba, Balkan Sevdah, Tołhaje , Słoma i Przedwietrze, Kwartet Jorgi, Dikanda; Dacha Bracha.

Turniej Rycerski o Liść ze Srebrnego Drzewa w Lublinie

Tłem historycznym Turnieju jest nadanie Lubelszczyźnie statusu województwa i mianowanie pierwszego wojewody, stronnika Kazimierza Jagiellończyka –Dobiesława Kmity z Wiślicza w 1474 roku. Turniej jest rekonstrukcją wzorowaną na burgundzkim turnieju Pas d’Armes Złotego Drzewa, centrum ówczesnej kultury rycerskiej, oddziałującym również na dwór Jagiellonów. Widzowie mają szansę zapoznać się z obrazem i kształtem rycerskiego turnieju z II połowy XV wieku, a przez to poznać nieco obyczajowość i kulturę okresu schyłku średniowiecza. Rycerze z Polski, Ukrainy i Austrii potykają się w 10 dyscyplinach drużynowych i indywidualnych, m.in. w walkach drużynowych „samo czwór” i mele, w turnieju łuczniczym i walki bez zbroi blossfechten, podczas obrony mostu czy w końcu w bitwie o fort. Turniejowi towarzyszą pokazy ptaków drapieżnych, artylerii czarnoprochowej i piechoty średniowiecznej.

Jarmark Jagielloński dla dzieci

To przygoda dla młodego odbiorcy tradycji - dzieci brudzą się gliną w trakcie warsztatów garncarskich, malują farbami podczas warsztatów malowania na szkle, uczą się robić pisanki, wycinanki, ozdoby z bibuły, tkać chodniki i wyplatać z wikliny kosze. Atrakcjami są gry i zabawy staropolskie, park gier stworzony przez grupę Wagabunda, sztuczki kuglarzy, tradycyjne lizaki karmelkowe i cała gama dźwięków kapel, muzyków i artystów ulicznych.

Jarmark zabawy

Jarmark Jagielloński to kolorowe, muzyczno-teatralne parady, gdzie dwumetrowa miedziana kura w orszaku rycerzy, kuglarzy i muzyków przechodzi ulicami Starego Miasta. Historia przeplata się ze współczesnością, tradycja z awangardą, gwara z nowomową. Tworzy się tradycja sierpniowych spotkań z kulturą.

Nocą Jarmark nie zasypia! Zapraszamy na noce z tańcem tradycyjnym, oberkowe wirowanie, tańce i zabawy średniowieczne w obozie rycerskim, nocne spektakle teatralne i pokazy filmowe.

Nagrody i wyróżnienia

Jarmark Jagielloński w roku 2008 został uhonorowany tytułem „Perełka Lubelszczyzny” przyznawanym przez Urząd Marszałkowski Województwa Lubelskiego przedsięwzięciom, które istotnie wpływają na zwiększenie atrakcyjności Województwa Lubelskiego. W 2009 roku otrzymał główną nagrodę w konkursie Ministerstwa Rozwoju Regionalnego „Polska pięknieje - 7 cudów Funduszy Europejskich” w kategorii „Turystyka transgraniczna i międzynarodowa” oraz Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej – Turystyczny Produkt Roku 2009.

EDYCJA 2010